{"id":7231,"date":"2015-02-11T07:45:26","date_gmt":"2015-02-11T06:45:26","guid":{"rendered":"http:\/\/kurierskruda.pl\/?p=7231"},"modified":"2015-02-18T13:33:03","modified_gmt":"2015-02-18T12:33:03","slug":"olesin-cisie-debe-wielkie-skruda-dluga-k-opowiesc-rzeka-czesc-iv-letniska-pensjonaty-cisie-skruda","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/olesin-cisie-debe-wielkie-skruda-dluga-k-opowiesc-rzeka-czesc-iv-letniska-pensjonaty-cisie-skruda\/bez-kategorii","title":{"rendered":"Olesin, Cisie, D\u0119be Wielkie, Skruda, D\u0142uga K. \u2013 opowie\u015b\u0107 rzeka. Cz\u0119\u015b\u0107 IV \u2013 Letniska, pensjonaty, Cisie, Skruda"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

Poprzednie wpisy naszej „opowie\u015bci rzeka” ukaza\u0142y teren w ok\u00f3\u0142 Olesina, jako niezwykle atrakcyjny pod k\u0105tem walor\u00f3w przyrodniczych.\u00a0 Na prze\u0142omie wieku XIX i XX ludzie ch\u0119tnie zaludniali wspomnian\u0105 okolic\u0119. Kupowali tereny po\u015br\u00f3d puszczy D\u0119bskiej, budowali tu swoje domy a tak\u017ce letniska\u00a0 i pensjonaty. Okazuje si\u0119, \u017ce \u00f3wczesny mikroklimat by\u0142 niezwykle prozdrowotny, por\u00f3wnywalny z nieodleg\u0142ymi okolicami Otwocka i J\u00f3zefowa (sosnowe lasy).\u00a0 Pisali\u015bmy ju\u017c o Sylwanie<\/a>, o letnisku szkolnym gimnazjum Zamoyskiego<\/a>.<\/p>\n

W KURIERZE WARSZAWSKIM<\/strong> z dnia 22 sierpnia 1904 roku<\/strong>, ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 opisuj\u0105cy zalety kolejnego istniej\u0105cego w\u00f3wczas letniska – Ostr\u00f3w (dzi\u015b Ostr\u00f3w Kania). Artyku\u0142 publikujemy dzi\u0119ki uprzejmo\u015bci Pana Roberta Skorupy<\/em>.\u00a0<\/span><\/p>\n

” Z Ostrowia<\/span><\/em>
\n Ostr\u00f3w, miejscowo\u015b\u0107 do niedawna ma\u0142o znana, od kilku za\u015b lat ucz\u0119szczana przez letnik\u00f3w i maj\u0105ca przysz\u0142o\u015b\u0107 przed sob\u0105, znajduje si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci nieca\u0142ych trzech wiorst od przystanku kolei terespolskiej D\u0119be Wielkie, w miejscowo\u015bci pi\u0119knej, w\u015br\u00f3d las\u00f3w, przewa\u017cnie sosnowych. Naoko\u0142o dworu przysiad\u0142y w p\u00f3\u0142kolu domy i domki, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 okaza\u0142o\u015bci\u0105 pensjonat letni wdowy po zas\u0142u\u017conym publicy\u015bcie, p. J. Barszczewskiej. W r. b. pensjonat znacznie\u00a0 rozszerzono, tak, i\u017c obecnie znajdzie w nim pomieszczenie 30-40 os\u00f3b. W niedziele i \u015bwi\u0119ta pensjonat zaludnia si\u0119 tak szczelnie go\u015b\u0107mi, przybywaj\u0105cymi z Warszawy, \u017ce nieraz zasiada do obiadu na. ogromnej werandzie do 70 os\u00f3b.<\/span><\/em>
\n \u017bycie towarzyskie kwitnie W Ostrowiu: grono pa\u0144 i pan\u00f3w urz\u0105dza\u0142o w r. b. kilkakrotnie zabawy na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 z du\u017cem powodzeniem; w ko\u0144cu lipca odby\u0142o si\u0119 przedstawienie amatorskie, na kt\u00f3re z\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 dwie jednoakt\u00f3wki i deklamacja,<\/span><\/em>
\n w ostatni\u0105 za\u015b niedziel\u0119 tombola, na kt\u00f3r\u0105 letniczki i letnicy nades\u0142ali oko\u0142o 800 fant\u00f3w. Po tomboli odby\u0142y si\u0119 ochocze tany, trwaj\u0105ce do rana. \u017be miejscowo\u015b\u0107 jest zdrowa, \u015bwiadczy chyba ju\u017c to, \u017ce w r. b. kilku lekarzy warszawskich obra\u0142o Ostr\u00f3w za letnisko dla swoich rodzin, oraz \u017ce przez ca\u0142y sezon nie by\u0142o wypadku, zas\u0142abni\u0119cia ani u doros\u0142ych, ani nawet u dzieci. Ulubionem miejscem spacer\u00f3w towarzystwa ostrowskiego jest Rysia g\u00f3ra<\/strong>, wznosz\u0105ca si\u0119 na kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w nad poziom Ostrowia, oraz \u0141aszczyzna z prastarym d\u0119bem, pod kt\u00f3rym ostrowianie i ostrowianki przep\u0119dzaj\u0105 niejedn\u0105 mi\u0142\u0105 chwil\u0119, urozmaicaj\u0105c sobie czas \u015bpiewem, deklamacj\u0105 i… flirtem (niewinnym). S\u0142ab\u0105 stron\u0119 Ostrowia stanowi brak dobrej wody do picia.”
\n<\/span><\/em><\/p>\n

\"artyku\u0142<\/a>

artyku\u0142 w KURIERZE WARSZAWSKIM z dnia 22 sierpnia 1904 roku<\/p><\/div>\n

Okolice cieszy\u0142y si\u0119 wielkim zainteresowaniem \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa. Podobne Letnisko, a w\u0142a\u015bciwie pensjonat – sanatorium prowadzi\u0142 Pan August Zaleski<\/strong><\/span> w starym, modrzewiowym dworku w s\u0105siedniej do Olesina miejscowo\u015bci Cisie.<\/strong> Pensjonat – sanatorium istnia\u0142o w Cisiu od 1928 do 1939 roku<\/strong>.<\/p>\n

\"Zdjecie<\/a>

Zdj\u0119cie z ksi\u0105\u017cki „Halin\u00f3w dawniej Skruda”<\/p><\/div>\n

Dw\u00f3r w Cisiu<\/strong><\/p>\n

Na podstawie indeksu osobowego w Matriucularum Regni Poloniae Summaria <\/strong>ustalono, \u017ce:<\/p>\n

W dokumentach pojawia si\u0119 posta\u0107 Anny Cazub<\/span><\/strong>, prawdopodobnie c\u00f3rki lub wdowy po Cazubie z 1527 r. W 1558 r. \u017ar\u00f3d\u0142o wymienia j\u0105 jako \u017con\u0119 Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego<\/strong><\/span> pisarza ziemi warszawskiej, kt\u00f3rego dotyczy\u0142 dokument wystawiony 30 grudnia 1558 r. w Piotrkowie:<\/strong>
\n,,Zygmunt August kr\u00f3l polski, z okazji budowy mostu na rzece Wi\u015ble pod Warszaw\u0105 oraz wobec rezygnacji Stanis\u0142awa Je\u017cewskiego pisarza ziemskiego warszawskiego i jego \u017cony Anny na rzecz kr\u00f3la z przewozu na Wi\u015ble [opr\u00f3cz innych wynagrodze\u0144] nadaje Je\u017cewskiemu (…) 40 w\u0142\u00f3k lasu zwanego Cisie w pobli\u017cu Dobrej Woli, Duchnowa i Skrudy\u201d <\/em><\/span><\/p>\n

Tak wi\u0119c dat\u0119 powstania miejscowo\u015bci Cisie mo\u017cna okre\u015bli\u0107 na post 1527 ante 1558.<\/strong>
\n(Je\u017cewski Stanis\u0142aw (zmar\u0142y po 1581) syn Jerzego, kasztelana warszawskiego; pisarz ziemi warszawskiej 1548-1577; referendarz kr\u00f3lewski 1558, dzier\u017cawca przewozu warszawskiego 1557-1558),<\/p>\n

Oko\u0142o roku 1797<\/strong> r. Franciszek Bittermann – Gorzkowski<\/strong><\/span>, syn drobnego warmi\u0144skiego szlachcica, kt\u00f3ry czasie insurekcji bra\u0142 udzia\u0142 w obronie Warszawy, a nast\u0119pnie przedar\u0142 si\u0119 do Torunia, aby roznieci\u0107 powstanie na Warmii i Pomorzu, po upadku insurekcji zaj\u0105\u0142 si\u0119 pracami pomiarowymi w dobrach Cisie, nale\u017c\u0105cych do Feliksa Zaleskiego. <\/span>Feliks Zaleski i dw\u00f3r w Cisiu <\/strong>opisany zosta\u0142\u00a0 we wspomnieniach Leona Dembowskiego<\/strong><\/span> wydanych w roku 1898 w Petersburgu.<\/p>\n

<\/b>Leon Dembowski<\/strong> <\/span>(\u017ar\u00f3d\u0142o: wikipedia) herbu Jelita (ur. 16 pa\u017adziernika 1789 roku w Pu\u0142awach \u2013 zm. 11 stycznia 1878) \u2013 polski polityk, kierownik wydzia\u0142\u00f3w spraw wewn\u0119trznych, sprawiedliwo\u015bci i wojennego w Rz\u0105dzie Tymczasowym w Kr\u00f3lestwie Polskim w 1815 roku, minister skarbu Rz\u0105du Narodowego Kr\u00f3lestwa Polskiego w czasie powstania listopadowego, zaufany wsp\u00f3\u0142pracownik ksi\u0119cia Adama Jerzego Czartoryskiego. Dembowski pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej polskiej rodziny ziemia\u0144skiej herbu Jelita, szeroko skoligaconej ze sferami arystokratycznymi. Jego rodzicami byli J\u00f3zef i Konstancja z Narbutt\u00f3w. Ojciec by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tk\u00f3w Harmaki i Ha\u0142uzi\u0144ce, rotmistrzem kawalerii narodowej i kawalerem orderu \u015bw. Stanis\u0142awa. Leon Dembowski organizowa\u0142 Gwardi\u0119 Narodow\u0105 oraz rezerwow\u0105 dywizj\u0119 departamentu lubelskiego w wojnie 1812 r. W 1815 zosta\u0142 cz\u0142onkiem Rz\u0105du Tymczasowego. W Kr\u00f3lestwie Polskim by\u0142 pos\u0142em na sejm w 1820 i 1830 r. W 1830 r. zosta\u0142 mianowany senatorem z tytu\u0142em kasztelana. W czasie powstania listopadowego by\u0142 cz\u0142onkiem Rady Administracyjnej. Nale\u017ca\u0142 do grona polityk\u00f3w przeciwnych walce z Rosj\u0105.
\nW\u00a0 1861-1867 piastowa\u0142 urz\u0105d cz\u0142onka Rady Stanu Kr\u00f3lestwa Polskiego (jak i dyrektora Komisji Rz\u0105dowej Sprawiedliwo\u015bci). Potem by\u0142 jeszcze prezesem Najwy\u017cszej Komisji Edukacyjnej. Odznaczony Orderem \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa II klasy z nadania Aleksandra I Romanowa. By\u0142 w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tk\u00f3w Bronice i Drzewice, kt\u00f3re przynosi\u0142y mu do\u015b\u0107 spore dochody. Z ma\u0142\u017ce\u0144stwa z Juli\u0105 z Korwin Kochanowskich przyszed\u0142 na \u015bwiat Edward. Z drug\u0105 \u017con\u0105, Seweryn\u0105 z Ch\u0142\u0119dowskich (siostr\u0105 jego synowej) mia\u0142 syna Henryka oraz dwie c\u00f3rki \u2013 Jadwig\u0119 i Mari\u0119.
\nPochowany zosta\u0142 na Cmentarzu Pow\u0105zkowskim w Warszawie w kwaterze numer 12. Pozostawi\u0142 po sobie obszerne pami\u0119tniki, stanowi\u0105ce cenne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy o jego czasach.<\/p>\n

Pami\u0119tnik\u00a0 Leona Dembowskiego wrzesie\u0144 1807 rok:<\/strong><\/p>\n

„…M\u00f3j ojciec dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce kr\u00f3l saski postanowi\u0142 wys\u0142a\u0107 do Pary\u017ca deputaoy\u0119, z\u0142o\u017con\u0105 ze Stanis\u0142awa Potockiego, Bieli\u0144skiego i Dzia\u0142y\u0144skiego, aby ona wyjedna\u0142a u Napoleona, \u017ceby przej\u0119te przeze\u0144 sumy bajo\u0144skie nie by\u0142y od razu egzekwowane, ale podzielone na raty. Po odbytej z ksi\u0119ciem feldmarsza\u0142kiem i panem Ignacym Potockim naradzie,<\/em><\/span>
\n stan\u0119\u0142o na tem, abym swoim kosztem przy boku Stanis\u0142awa Potockiego t\u0119 podr\u00f3\u017c dla rozejrzenia si\u0119 po \u015bwiecie odby\u0142. Udzielono mi potrzebne fundusze, a ks. feldmarsza\u0142ek zaopatrzy\u0142 mnie w, listy rekomendacyjne i przez kilka godzin codziennie obja\u015bnia\u0142, co i gdzie mam ogl\u0105da\u0107. Jednej rzeczy tylko brakowa\u0142o – paszportu. Okoliczno\u015b\u0107 ta jednak mnie nie<\/em><\/span>
\n przestrasza\u0142a’ i postanowi\u0142em, jak wszyscy do legion\u00f3w si\u0119 wybieraj\u0105cy, drog\u0119 odby\u0107 na Ryki, \u017belech\u00f3w, Parys\u00f3w, Siennic\u0119, Rud\u0119, do wsi Cisia<\/strong>, w okolicy Okuniewa\u00a0 w\u015br\u00f3d las\u00f3w po\u0142o\u017conej. W wiosce tej mieszka\u0142 Zaleski<\/strong>, cz\u0142owiek niezmiernej poczciwo\u015bci, Nemrod niezmordowany i wielki Napoleona wielbiciel. On to, byle tylko armii \u017co\u0142nierza przysporzy\u0107, ca\u0142\u0105 m\u0142odzie\u017c przez kordon austryacki przemyca\u0142. Wioska Cisie<\/strong> w\u015br\u00f3d sap\u00f3w, piask\u00f3w, b\u0142ot i las\u00f3w po\u0142o\u017cona, mia\u0142a domek szczup\u0142y, tak jak wszystkie prawie u \u00f3wczesnej szlachty ubo\u017cszej stawiano. Po jednej stronie sieni wielka izba i alkierz: to mieszkanie dziedzica; po drugiej izba czeladna i kuchnia. W pa\u0144skiej po\u0142owie przy drzwiach krzy\u017c, a pod nim przybite naczynie ze \u015bwi\u0119con\u0105 woda. Z jednej strony drzwi ogromny kanciasty komin, a obok piec olbrzymi z \u0142awami doko\u0142a, z drugiej szata kredensowa. Na \u015brodku st\u00f3\u0142 okr\u0105g\u0142y dywanem przykryty, pod oknem stolik z regestrami gospodarskimi i kalendarzami, dalej kanapa i przy \u015bcianach porozstawiane krzes\u0142a. Alkierz s\u0142u\u017cy\u0142 za sypialni\u0119 i schronienie dla \u017cony i dzieci. W domach takich \u017cadnego przepychu, sto\u0142ki twarde i ciasnota ogromna, ale go\u015bcia otaczano takiem wylaniem serca, s\u0142u\u017cb\u0119 jego i konie tak karmiono obficie, \u017ce lepiej tu by\u0142o, ani\u017celi w z\u0142oconych pa\u0144skich komnatach. Pan Zaleski nigdy innego nie przywdziewa\u0142 stroju jak kurt\u0119 zielon\u0105, spi\u0119ta rzemiennym pasem, szaraczkowe szarawary i buty jachtowe. Za pasem tkwi\u0142 nieodst\u0119pny bato\u017cek, za pomoc\u0105 kt\u00f3rego utrzymywa\u0142 porz\u0105dek w licznych swoich sferach. Stada ps\u00f3w ca\u0142e zalega\u0142y wazki, gospodarskimi budynkami obstawiony dziedziniec, a Ogary, charty, go\u0144cze, wy\u017c\u0142y, pijawki, wszystkie s\u0142owem rasy mia\u0142y tu swoich przedstawicieli. Na \u015bcianach domu rozmaite my\u015bliwskie trofea porozpinane: s\u0119py, or\u0142y, jastrz\u0119bie, rarogi, jelenie rogi, k\u0142y dzicze i \u0142by wilcze. Na kominie ci\u0105g\u0142y ogie\u0144 i to nie z drobnych polanek, ale k\u0142\u00f3d ca\u0142ych, szcz\u0119\u015bciem \u017ce mokrych. Szlachcica tego zupe\u0142nie nie zna\u0142em, ale mia\u0142em do niego polecaj\u0105ce listy i szcz\u0119\u015bliwym trafem zasta\u0142em go w domu. Listy przeczyta\u0142 i zaraz mnie jak starego przyjaciela serdecznie naciska\u0142. Dobrze – rzek\u0142 – b\u0119dziemy w Warszawie, ale mi trzeba jutrzejszy dzie\u0144 przeczeka\u0107, \u017ceby si\u0119 dowiedzie\u0107 kto na komorze, kto na stra\u017cy wojskowej? – Ale – doda\u0142 – wi\u0119c wa\u015b\u0107 nie do wojska, jak widz\u0119, c\u00f3\u017c wi\u0119c poczniesz, skoro ci wr\u00f3ci\u0107 wypadnie? Nad trudno\u015bci\u0105 t\u0105 nie my\u015bla\u0142em dot\u0105d, co prawda, i zreszt\u0105, zapewni\u0142em go, \u017ce mam pewno\u015b\u0107, i\u017c do Pary\u017ca pojad\u0119. Co tam pewno\u015b\u0107? – przerwa\u0142 mi – jak b\u0119dziesz w Pary\u017cu, to dopiero b\u0119dzie pewno\u015b\u0107. S\u0142ysza\u0142em i ja, \u017ce kr\u00f3l jest w Warszawie i deputacy\u0119 wys\u0142a\u0107 zamierza, ale hr. Neuperg m\u00f3wi\u0142 mi wczoraj, \u017ce Napoleon jakoby w hiszpa\u0144skie sprawy miesza\u0107 si\u0119 zaczyna, mo\u017ce wi\u0119c ci panowie nie do Pary\u017cu, ale do Madrytu pojad\u0105. Na uwagi to straci\u0142em troch\u0119 fantazy\u0119 i p. Zaleski tak\u00a0 spraw\u0119 zadecydowa\u0142: Pojutrze pojedziesz ze mn\u0105, do Warszawy. Konie, rzeczy, s\u0142u\u017c\u0105cych tutaj zostawisz i je\u015bli na pewno si\u0119 dowiesz, \u017ce JW. Potocki wyje\u017cd\u017ca, to ci rzeczy ode\u015bl\u0105. Je\u017celi nie, wr\u00f3cisz ze mn\u0105 nazad. Stosownie do tego programu stan\u0119li\u015bmy w dniu oznaczonym w Warszawie oko\u0142o jedenastej rano. Nie trac\u0105c ani chwili czasu, przebra\u0142em si\u0119 i do Potockiego pobieg\u0142em. Ten listy przeczyta\u0142 i zaraz zapyta\u0142:<\/em><\/span>
\nA paszport masz? Opowiedzia\u0142em mu w jaki spos\u00f3b do Warszawy si\u0119 dosta\u0142em….”<\/em><\/span><\/p>\n\n\t\t