{"id":3138,"date":"2011-06-05T23:39:49","date_gmt":"2011-06-05T21:39:49","guid":{"rendered":"http:\/\/kurierskruda.pl\/?p=3138"},"modified":"2011-06-05T23:39:49","modified_gmt":"2011-06-05T21:39:49","slug":"poznaj-swojego-sasiada-wiazowna","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/poznaj-swojego-sasiada-wiazowna\/historia-regionu","title":{"rendered":"Poznaj swojego s\u0105siada &#8211; Wi\u0105zowna"},"content":{"rendered":"<p>\u017ardlo:<a href=\"http:\/\/www.wiazowna.pl\">www.wiazowna.pl<\/a><\/p>\n<div id=\"id46bb2b8d07638\"><!--t3--><\/div>\n<div id=\"id46bb2b8d0c458\">\n<h1>Historia<\/h1>\n<p>Dzieje historyczne ziem gminy Wi\u0105zowna<\/p>\n<p>Wi\u0105zowna to stara, ksi\u0105\u017c\u0119ca wie\u015b nad Mieni\u0105, powsta\u0142a po\u015br\u00f3d matecznik\u00f3w Puszczy D\u0119bskiej ju\u017c w XIV w.<br \/>\nPierwsza pisemna wzmianka o wsi le\u017c\u0105cej w ziemi warszawskiej, parafii Zerze\u0144, pochodzi z roku 1414. W 1483 zad\u0142u\u017cony ksi\u0105\u017c\u0119 warszawski Boles\u0142aw V (1454-1488) za 600 floren\u00f3w sprzeda\u0142 wie\u015b \u201cWyazowno\u201d z m\u0142ynem i okolicami kasztelanowi warszawskiemu Janowi z Radzimina (ok.1440-1499). Wojciech Radzymi\u0144ski, kasztelan czerski, prawnuk Jana, w 1589 r. by\u0142 kolatorem drewnianego ko\u015bcio\u0142a wzniesionego w 1580 r. i nowo erygowanej parafii p.w. \u015bw.Wojciecha w tej\u017ce miejscowo\u015bci.<\/p>\n<p>W r\u0119kach rodu Radzimi\u0144skich maj\u0105tek ziemski od rz. Czarnej po \u015awider pozostawa\u0142 do 1630 r., tj. a\u017c do \u015bmierci Adriana Radzimi\u0144skiego (1595-1630) starosty liwskiego. Przez kolejne lata w\u0142odarzem teren\u00f3w nad Mieni\u0105 i \u015awidrem by\u0142a wdowa po Adrianie, Zofia z Dani\u0142owicz\u00f3w: 1.vo Radzimi\u0144ska, 2.vo. Sapieha, 3.vo.Opali\u0144ska, a po niej c\u00f3rka Zofii i \u0141ukasza Opali\u0144skiego (1581-1654), marsza\u0142ka wielkiego koronnego, Katarzyna (ur. 1637), zam\u0119\u017cna: 1.vo za Zbigniewem Firlejem, starost\u0105 lubelskim; 2.vo za Janem Rozdra\u017cewskim, wojewod\u0105 inowroc\u0142awskim. Pod koniec XVII w. dobra ziemskie \u201cWi\u0105zowna\u201d sta\u0142y si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 Lubomirskich herbu Szreniawa z Ma\u0142opolski. Przez ca\u0142y XVIII w. maj\u0105tek \u201cWi\u0105zowna\u201d by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105: Jana Kazimierza Lubomirskiego (zm. 1737), starosty bolimowskiego, jego \u017cony Urszuli z Branickich (ok.1697-1776) i c\u00f3rki Marii Karoliny (ok.1730-1795) eks-ma\u0142\u017conki Karola Stanis\u0142awa Radziwi\u0142\u0142a (1734-1790). W czasach Lubomirskich dw\u00f3r wi\u0105zowski wraz z nowo wytyczonym parkiem angielskim pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 letniego salonu.<br \/>\nAutorem powsta\u0142ego ok.1778 r. zespo\u0142u pa\u0142acowo-ogrodowego by\u0142 najprawdopodobniej architekt Szymon Bogumi\u0142 Zug. Po \u015bmierci ksi\u0119\u017cnej Marii zad\u0142u\u017con\u0105 ekonomi\u0119 \u201cWi\u0105zowna\u201d odziedziczy\u0142 jej siostrzeniec Jan Alojzy Potocki, kt\u00f3ry 30.06.1790 sprzeda\u0142 j\u0105 p\u0142k. J\u00f3zefowi baronowi de Maltzahn.<\/p>\n<p>W XIX w. maj\u0105tkiem ziemskim \u201cWi\u0105zowna\u201d i gmin\u0105 zarz\u0105dzali jej w\u0142a\u015bciciele: Ferdynand de Maltzahn, Micha\u0142 Rydecki, Tadeusz hr. Mostowski, Rozalia Kempner, Stanis\u0142aw Brykczy\u0144ski, Julian W\u0142adys\u0142aw Micha\u0142 Doma\u0144ski. W latach 1864-1877 rozparcelowano dobra ziemskie \u201cWi\u0105zowna\u201d. Zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowo-ogrodowy (dzi\u015b pod ochron\u0105 konserwatora przyrody) w latach 1880-1959 by\u0142 letniskiem przemys\u0142owc\u00f3w warszawskich: pp. Szlenkier\u00f3w, Neuman\u00f3w.<\/p>\n<p>Tradycja z XIX w. m\u00f3wi, \u017ce nazwa wsi pochodzi od wi\u0119z\u00f3w, czyli kajdan. W Wi\u0105zownie oraz w s\u0105siednich wioskach Majdan i Majdanek podobno osiedlano niegdy\u015b przest\u0119pc\u00f3w. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce zapisani byli w specjalnej ksi\u0119dze wisz\u0105cej na \u0142a\u0144cuchach w dawnym pa\u0142acu wi\u0105zowskim. Inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce nazwa wsi pochodzi od gatunku drzew &#8211; wi\u0105z\u00f3w, kt\u00f3re niegdy\u015b ros\u0142y tu w du\u017cych ilo\u015bciach. Dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 one g\u0142\u00f3wnie na wysokim brzegu \u015awidra i w miejscowym parku.<\/p>\n<p>W czasie kampanii wiosennej 1809 r. ksi\u0105\u017c\u0119 J\u00f3zef Poniatowski mia\u0142 w Wi\u0105zownie swoj\u0105 czasow\u0105 kwater\u0119. St\u0105d po zwyci\u0119skiej bitwie pod Ostr\u00f3wkiem wyda\u0142 odezw\u0119 do ludno\u015bci polskiej w zaborze austriackim.<br \/>\nPodobnie jak inne obszary Mazowsza, tak i okolice Wi\u0105zowny by\u0142y miejscem licznych potyczek i bitew: w 1831 r., i 1863\/64 r. Na wydmach wznosz\u0105cych si\u0119 na zach\u00f3d od Wi\u0105zowny mo\u017cna odnale\u017a\u0107 jeszcze dzi\u015b szcz\u0105tki XX-wiecznych linii obronnych: z 1920 r., 1939 r. i 1944 r.<\/p>\n<p>Zabytkowy cmentarz w Wi\u0105zownie za\u0142o\u017cony w 1773 r. ma \u015bwiadk\u00f3w tych wydarze\u0144, m.in.: mogi\u0142\u0119 powsta\u0144c\u00f3w z 1863 r. i groby \u017co\u0142nierskie z 1920 r. oraz lat\u00a01939-1945.<br \/>\nW Wi\u0105zownie zachowa\u0142 si\u0119 w dobrym stanie klasycystyczny ko\u015bci\u00f3\u0142 wzniesiony w latach 1794-1797, prawdopodobnie wg plan\u00f3w arch. S.B. Zuga, fundacji Marii z Lubomirskich Radziwi\u0142\u0142owej. \u015awi\u0105tyni\u0119 wielokrotnie odnawiano i konserwowano , m.in.: w 1883 r. oraz w latach 1922-24, 1945-1947, 1965-1972, 1997-2001.<\/p>\n<p>Nie tylko Wi\u0105zowna mo\u017ce si\u0119 szczyci\u0107 bogat\u0105 histori\u0105. Oko\u0142o 1557 r. jedna z dotychczasowych wsi prywatnych po\u0142o\u017conych na prawym brzegu \u015awidra uzyska\u0142a prawa miejskie. Za\u0142o\u017cono tu r\u00f3wnie\u017c parafi\u0119 i zbudowano murowany ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem Naj\u015bwi\u0119tszej Maryi Panny. Od imienia organizatora i w\u0142a\u015bciciela &#8211; Wawrzy\u0144ca Dobrzynieckiego, kt\u00f3remu przys\u0142ugiwa\u0142 tytu\u0142 podstolego czerskiego &#8211; miasto zosta\u0142o nazwane Wawrzy\u0144czewem. Tak rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 z\u0142oty okres p\u00f3\u017aniejszej Glinianki. Na pocz\u0105tku XVII wieku istnia\u0142a tu szko\u0142a parafialna oraz szpital. Rozwojowi miasta sprzyja\u0142o dogodne po\u0142o\u017cenie przy traktach prowadz\u0105cych do Warszawy. Jednak zniszczenia wojenne sta\u0142y si\u0119 zapowiedzi\u0105 stopniowego upadku Glinianki, kt\u00f3ra prawa miejskie utraci\u0142a na pocz\u0105tku XIX w.<\/p>\n<p><!--t4--><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017ardlo:www.wiazowna.pl Historia Dzieje historyczne ziem gminy Wi\u0105zowna Wi\u0105zowna to stara, ksi\u0105\u017c\u0119ca wie\u015b nad Mieni\u0105, powsta\u0142a po\u015br\u00f3d matecznik\u00f3w Puszczy D\u0119bskiej ju\u017c w XIV w. Pierwsza pisemna wzmianka o wsi le\u017c\u0105cej w ziemi warszawskiej, parafii Zerze\u0144, pochodzi z roku 1414. W 1483 zad\u0142u\u017cony ksi\u0105\u017c\u0119 warszawski Boles\u0142aw V (1454-1488) za 600 floren\u00f3w sprzeda\u0142&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3139,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[18,500],"class_list":["post-3138","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-regionu","tag-historia","tag-wiazowna"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3138"}],"collection":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3138"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3141,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3138\/revisions\/3141"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3139"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}