{"id":1224,"date":"2010-12-10T10:15:49","date_gmt":"2010-12-10T09:15:49","guid":{"rendered":"http:\/\/kurierskruda.pl\/?p=1224"},"modified":"2014-05-21T22:37:39","modified_gmt":"2014-05-21T20:37:39","slug":"chanuka-swieto-swiatel-1-8-grudnia-2010","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/chanuka-swieto-swiatel-1-8-grudnia-2010\/historia-regionu","title":{"rendered":"CHANUKA- \u015aWI\u0118TO \u015aWIATE\u0141 1 – 8 grudnia 2010."},"content":{"rendered":"

[singlepic id=271 w=150 h=120 float=left]Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Okuniewie<\/strong> mieszka\u0142o ok. 500 \u017byd\u00f3w (spis w 1921 r.). W Okuniewie dzia\u0142a\u0142y liczne \u017cydowskie organizacje spo\u0142eczne i kulturalne. Po 1930 roku wielu \u017byd\u00f3w wyemigrowa\u0142o, w konsekwencji czego siedzib\u0119 kaha\u0142u przeniesiono do Rembertowa. Podczas II wojny \u015bwiatowej, we wrze\u015bniu 1939 roku Okuniew zaj\u0119\u0142y wojska niemieckie. W kwietniu 1940 roku Niemcy deportowali wszystkich \u017byd\u00f3w z Okuniewa do getta w Warszawie. W tym roku pomi\u0119dzy 1, a\u00a08 grudnia obchodzili\u015bmy jedno z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t \u017cydowskich. Ciekawe jak obchodzone by\u0142y one przed 1939 rokiem w naszej gminie.<\/p>\n

Chanuka
\n<\/strong> [\u017ar\u00f3d\u0142o:Paulina Biskup]<\/p>\n

Za czas\u00f3w Drugiej \u015awi\u0105tyni, w II wieku p.n.e., na terenie Izraela panowa\u0142 Antioch IV z syro-greckiej dynastii Seleucyd\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w uleg\u0142a wtenczas wp\u0142ywom helle\u0144skim, widocznym przede wszystkim w pos\u0142ugiwaniu si\u0119\u00a0grek\u0105 i w stroju, nie za\u015b bezpo\u015brednio w sferze religijnej. Antioch, kt\u00f3ry w czasie swoich rz\u0105d\u00f3w wszcz\u0105\u0142 prze\u015bladowania przeciw \u017bydom zabroni\u0142 im praktykowania judaizmu, nakazuj\u0105c kult bog\u00f3w greckich. W ko\u0144cu wprowadzi\u0142 on do \u015awi\u0105tyni pos\u0105g Zeusa Olimpijskiego i zacz\u0105\u0142 uprawia\u0107 w niej kult, bezczeszcz\u0105c \u015awi\u0105tyni\u0119. Dla \u017byd\u00f3w taka sytuacja by\u0142a nie do przyj\u0119cia. Podnie\u015bli przeciwko Seleucydom powstanie na czele kt\u00f3rego stan\u0105\u0142 Juda Machabeusz, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 ich do zwyci\u0119stwa. On w\u0142a\u015bnie oczy\u015bciwszy \u015awi\u0105tyni\u0119 i rozebrawszy skalany o\u0142tarz, przywr\u00f3ci\u0142 kult Boga \u017byd\u00f3w i na nowo po\u015bwi\u0119ci\u0142 \u015awi\u0105tyni\u0119. Dla upami\u0119tnienia zwyci\u0119stwa Judy Machabeusza i ponownego wy\u015bwi\u0119cenia \u015awi\u0105tyni, \u017bydzi obchodz\u0105 25 dnia miesi\u0105ca Kislew \u015bwi\u0119to Chanuka<\/strong>. Nazwa „chanuka” zosta\u0142a nadana dla upami\u0119tnienia faktu, \u017ce \u017cydowscy wojownicy odpocz\u0119li – hebr. „chanu” – zako\u0144czywszy walk\u0119 z Syro-Grekami. Mia\u0142o to miejsce w dniu 25 miesi\u0105ca Kislew – za\u015b zapisan\u0105 hebrajskimi literami cyfr\u0119 25, mo\u017cna odczyta\u0107 jako „ka”.<\/p>\n

Dwa przes\u0142ania niesie z sob\u0105 \u015bwi\u0119to Chanuka. Pierwsze z nich – nawet nieliczny nar\u00f3d, je\u015bli pragnie by\u0107 wierny w\u0142asnej tradycji, mo\u017ce z bo\u017c\u0105 pomoc\u0105 odnie\u015b\u0107 zwyci\u0119stwo nad silniejszym, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 narzuci\u0107 mu si\u0142\u0105 swoj\u0105 religi\u0119. Drugie – wi\u0105\u017ce si\u0119 z oddzia\u0142ywaniem \u015bwiata, kt\u00f3ry mo\u017ce wywiera\u0107 na cz\u0142owieka pewien wp\u0142yw, jednak nie powinien on nigdy doprowadzi\u0107 do wyrzeczenia si\u0119 to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

Wiele jest interpretacji i legend zwi\u0105zanych z powstaniem \u015bwi\u0119ta Chanuka. Jedna z nich powiada, \u017ce gdy Juda Machabeusz przyst\u0105pi\u0142 do porz\u0105dkowania zbezczeszczonej \u015awi\u0105tyni, znalaz\u0142 tylko jedno naczynie zawieraj\u0105ce nieskalan\u0105 oliw\u0119, kt\u00f3ra mog\u0142aby s\u0142u\u017cy\u0107 do rozpalenia Menory. Niestety, naczynie by\u0142o tak ma\u0142e, \u017ce oliwa mog\u0142aby starczy\u0107 tylko na jeden dzie\u0144. Potrzebna by\u0142a bowiem oliwa na osiem dni, gdy\u017c tyle czasu potrzeba by\u0142o aby sporz\u0105dzi\u0107 now\u0105, czyst\u0105 oliw\u0119. I wtedy sta\u0142 si\u0119 cud, i oliwa z ma\u0142ego naczynka pali\u0142a si\u0119 przez pe\u0142ne osiem dni.<\/p>\n

Dla upami\u0119tnienia cudu chanukowego zapala si\u0119 podczas \u015bwi\u0119ta o\u015bmioramienny \u015bwiecznik – chanukij\u0119.<\/p>\n

Zwyczaje i obrz\u0119dy<\/strong><\/p>\n

Centralnym obrz\u0119dem Chanuki jest zapalanie \u015bwiec na chanukiji. W dzisiejszych czasach u\u017cywa si\u0119 \u015bwiec, ale pierwotnie u\u017cywano do tego celu glinianych lub metalowych lamp oliwnych z o\u015bmioma miejscami na knot. \u015awiece chanukowe zapala si\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce pierwszego dnia zapala si\u0119 pierwsz\u0105 \u015bwiec\u0119, zaczynaj\u0105c od prawej strony, i w ci\u0105gu nast\u0119pnych dni dodaje si\u0119 po jednej \u015bwieczce, tak \u017ce \u00f3smego dnia p\u0142onie ca\u0142a chanukija. Drugiego dnia zapalanie zaczyna si\u0119 od drugiej \u015bwieczki, przypisanej na ten dzie\u0144 i dopiero potem zapala si\u0119 t\u0119, kt\u00f3ra p\u0142on\u0119\u0142a dnia poprzedniego. Tak post\u0119puje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w kolejne dni \u015bwi\u0119ta.<\/p>\n

Zapalaniu \u015bwiec towarzysz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa: „B\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b Panie, Bo\u017ce nasz, Kr\u00f3lu Wszech\u015bwiata, kt\u00f3ry u\u015bwi\u0119ci\u0142e\u015b nas swymi przykazaniami i przykaza\u0142e\u015b nam zapala\u0107 \u015bwiat\u0142o Chanuki” i „B\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b Panie, Bo\u017ce nasz, Kr\u00f3lu Wszech\u015bwiata, za to, \u017ce uczyni\u0142e\u015b cuda naszym ojcom w owych dniach, w tamtym czasie”. Pierwszego dnia Chanuki dodaje si\u0119 jeszcze: „B\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b Panie, Bo\u017ce nasz, Kr\u00f3lu Wszech\u015bwiata, za to, \u017ce da\u0142e\u015b nam \u017cycie, zachowa\u0142e\u015b nas i doprowadzi\u0142e\u015b do dzisiejszego dnia”. \u015awiat\u0142a chanukowe powinny pali\u0107 si\u0119 co najmniej przez p\u00f3\u0142 godziny, a je\u015bli zgasn\u0105, nale\u017cy je zapali\u0107 ponownie, ale ju\u017c bez powy\u017cszego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Do zapalania s\u0142u\u017cy osobna, dziewi\u0105ta \u015bwieczka – szamasz (pomocnik) – kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c ma swoje miejsce na chanukiji, nie mo\u017ce jednak znajdowa\u0107 si\u0119 w jednym rz\u0119dzie z pozosta\u0142ymi \u015bwieczkami. Nie mo\u017cna bowiem zapala\u0107 \u015bwiate\u0142 chanukowych jedno od drugiego ani te\u017c dopu\u015bci\u0107, aby p\u0142omienie si\u0119 styka\u0142y. Opr\u00f3cz chanukiji musi pali\u0107 si\u0119 inne \u015bwiat\u0142o, gdy\u017c tradycja zakazuje czerpania korzy\u015bci ze \u015bwiat\u0142a \u015bwiecznika – ma ono s\u0142u\u017cy\u0107 tylko dla uczczenia \u015bwi\u0119ta. Ka\u017cdego dnia \u015bwi\u0119ta recytuje si\u0119 ca\u0142y Hallel (odpowiednie Psalmy), natomiast czytane w czasie Chanuki fragmenty Tory opowiadaj\u0105 o po\u015bwi\u0119ceniu Przybytku na pustyni i zapaleniu Menory, oraz o darach, jakie zosta\u0142y wtedy z\u0142o\u017cone przez ksi\u0105\u017c\u0105t Izraela. Ponadto przy zapalaniu \u015bwiec \u015bpiewana jest pie\u015b\u0144 „Maoz cur”.<\/p>\n

Zwyczaj nakazuje, aby kobiety nie pracowa\u0142y podczas gdy pal\u0105 si\u0119 \u015bwiat\u0142a Chanuki, a czasem nawet jest on rozszerzany na ca\u0142y czas trwania \u015bwi\u0119ta. Kobiety ciesz\u0105 si\u0119 bowiem szczeg\u00f3lnymi wzgl\u0119dami podczas Chanuki na pami\u0105tk\u0119 czynu Judyty. Judyta bowiem wesz\u0142a podst\u0119pem do wrogiego obozu, do namiotu Holofernesa, wodza Syro-Grek\u00f3w. Napoi\u0142a go mlekiem i gdy ten zasn\u0105\u0142, uci\u0119\u0142a mu g\u0142ow\u0119… Wydarzenie to zawa\u017cy\u0142o na zwyci\u0119stwie Machabeuszy.<\/p>\n

Tradycyjne potrawy chanukowe to placki zwane latkes, p\u0105czki i faworki, poniewa\u017c podczas tego \u015bwi\u0119ta na pami\u0105tk\u0119 cudu chanukowego przyrz\u0105dzane s\u0105 potrawy na oleju. Przygotowuje si\u0119 te\u017c dania z mleka i ser\u00f3w na pami\u0105tk\u0119 Judyty.<\/p>\n

Gry chanukowe<\/strong><\/p>\n

\u015awiecki charakter Chanuki przejawia si\u0119 w tym, \u017ce dozwolone s\u0105 wtedy gry hazardowe, np. gra w karty. Jednak najpopularniejszy i najbardziej charakterystyczny dla Chanuki jest drajdel, czyli czworoboczny b\u0105czek, kt\u00f3rym bawi\u0105 si\u0119 dzieci. Na jego czterech \u015bciankach napisane s\u0105 hebrajskie litery: n, g, h, f – pierwsze litery s\u0142\u00f3w: „nes gadol haja szam” , co oznacza „cud wielki by\u0142 tam”. Drajdlem mo\u017cna tak\u017ce gra\u0107. Oto zasady: hebrajskie litery maj\u0105 na potrzeby gry znaczenie w jidysz: „n” – „niszt” (nic) lub „nemt” (bierzcie); „g” – „ganc” (ca\u0142e); „h”- „halb” (po\u0142owa); „sz” – „sztel-an” (postaw).<\/p>\n

Inn\u0105 popularn\u0105 gr\u0105 s\u0105 kwitlech. S\u0105 to kartki oznaczone cyframi od 1 do 12 (dwa komplety), kt\u00f3re rozlosowuje si\u0119 mi\u0119dzy graczami po dwie. Gra polega na tym, \u017ce trzeba osi\u0105gn\u0105\u0107 liczb\u0119 31 przez dodanie sumy posiadanych numer\u00f3w do liczby 9 lub jej wielokrotno\u015bci. Trzeba zatem posiada\u0107 dwie dw\u00f3jki lub dwie jedenastki, lub sz\u00f3stk\u0119 i si\u00f3demk\u0119 itd. Mo\u017cna tak\u017ce u\u017cywa\u0107 kwitlech przedstawiaj\u0105cych cyfry za pomoc\u0105 liter hebrajskich.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[singlepic id=271 w=150 h=120 float=left]Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Okuniewie mieszka\u0142o ok. 500 \u017byd\u00f3w (spis w 1921 r.). W Okuniewie dzia\u0142a\u0142y liczne \u017cydowskie organizacje spo\u0142eczne i kulturalne. Po 1930 roku wielu \u017byd\u00f3w wyemigrowa\u0142o, w konsekwencji czego siedzib\u0119 kaha\u0142u przeniesiono do Rembertowa. Podczas II wojny \u015bwiatowej, we wrze\u015bniu 1939 roku Okuniew…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5681,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[295,274,296],"class_list":["post-1224","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-regionu","tag-chanuka","tag-okuniew","tag-zydzi"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1224"}],"collection":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1224"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1224\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6481,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1224\/revisions\/6481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5681"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/kurierskruda.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}